F-stop là gì? Cách hiểu và nắm vững thông số độ mở khẩu của ống kính máy ảnh

Khi bạn bắt đầu tìm hiểu về nhiếp ảnh, có thể điều đầu tiên bạn bắt gặp là thuật ngữ ‘f-stop’, hay còn được gọi là độ mở của ống kính. Thông số này có thể gây nhầm lẫn cho người mới bắt đầu, nhưng may mắn thay, chúng tôi ở đây để giải thích nó là gì và cách sử dụng nó trong những tình huống thường gặp của bạn.

Cho dù bạn đang sử dụng máy ảnh nhỏ gọn, không gương lật, máy ảnh DSLR hay thậm chí là điện thoại thông minh, bạn sẽ có thể thấy thông số f-stop hay f xuất hiện trên màn hình và thậm chí trên một số ống kính. Vậy f-stop chính xác là gì?

Theo nghĩa đen thuần túy, ‘f’ là viết tắt của ‘độ dài tiêu cự’ và ‘stop’ là một đơn vị ánh sáng, dùng để chỉ việc tăng gấp đôi hoặc giảm một nửa lượng ánh sáng trong ảnh của bạn. Nhưng như vậy chưa thực sự làm sáng tỏ mọi thứ, đây là lời giải thích chuyên sâu hơn về f-stop thực sự là gì – và cách sử dụng nó trong nhiếp ảnh của bạn.

F-stop là gì?

F-stop là số mà máy ảnh (hoặc ống kính) hiển thị để cho biết kích thước của khẩu độ ống kính. Hầu hết các ống kính máy ảnh đều cung cấp một loạt các độ mở khẩu (từ khẩu độ lớn đến khẩu độ nhỏ), ví dụ một ống kính có thể có thông số : f / 2.8, f / 4, f / 5.6, f / 8, f / 11, f / 16 và f / 22.

Không thể mở rộng quá phạm vi f-stop của ống kính. Trong ví dụ trước, f-stop (khẩu độ) tối đa là f / 2.8 và tối thiểu là f / 22. Cùng một khẩu độ có thể được hiển thị bằng chữ hoa hoặc chữ thường ‘f’ và có hoặc không có dấu gạch chéo về phía trước. Ví dụ, f / 5.6, F / 5.6, f5.6 hoặc F5.6 đều giống nhau.

Nhưng tại sao lại sử dụng các ký hiệu một cách khó hiểu? Điều này là do f-stop biểu thị một phân số. Ví dụ: f / 4 là một phần tư, nó lớn hơn f / 8 là 1/8. Do đó, số f-stop càng nhỏ, khẩu độ càng lớn.

Tuy nhiên, ‘f’ trong f-stop thực sự là viết tắt của độ dài tiêu cự. Nó hơi phức tạp một chút, nhưng có một công thức để tính ra kích thước vật lý của khẩu độ. Công thức này là độ dài tiêu cự của ống kính chia cho đường kính của khẩu độ hiệu dụng của bạn.

F-stop và khẩu độ: sự khác biệt là gì?

‘Khẩu độ’ là độ mở trong ống kính máy ảnh của bạn, cho phép ánh sáng đi qua máy ảnh. Trên hầu hết các ống kính, kích thước của màng chắn này, được điều chỉnh bởi các lá khẩu (và được xem như một lỗ gần như hình tròn), có thể được điều chỉnh bằng số f-stop. Một số ống kính có khẩu độ cố định, ví dụ những ống kính trong hầu hết các máy ảnh điện thoại thông minh.

Hãy xem xét mắt người. Mống mắt mở rộng để tiếp nhận nhiều ánh sáng hơn để chúng ta có thể nhìn rõ hơn trong môi trường tối và giảm kích thước khi ở trong ánh sáng chói để chúng ta không bị mù. Về mặt lý thuyết khẩu độ ống kính có tác dụng tương tự.

Vì vậy, khẩu độ là độ mở của ống kính, trong khi f-stop cho biết kích thước của khẩu độ ống kính, dưới dạng một phần nhỏ. Trong ví dụ trước về phạm vi f-stop, mỗi ‘stop’ cho phép lượng ánh sáng gấp đôi so với ‘stop’ tiếp theo. Ví dụ, f / 2.8 lớn gấp đôi f / 4.

Các ống kính có khẩu độ tối đa lớn có xu hướng lớn hơn, nặng hơn và đắt hơn các ống kính tương đương có độ mở nhỏ hơn. Nhưng chúng vẫn được ưa chuộng vì hai lý do chính được giải thích trong phần ‘cách sử dụng f-stop trong nhiếp ảnh của bạn’ bên dưới.

F-stop là gì trong máy ảnh của điện thoại ?

Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như Samsung Galaxy S10 , máy ảnh điện thoại thông minh thường có khẩu độ cố định, có nghĩa là chỉ có một f-stop.

Máy ảnh điện thoại thông minh hiện tại thường có f-stop khoảng f / 1.8. Đối với điện thoại có nhiều camera, thường có một khẩu độ f-stop cho mỗi camera khác nhau một chút, chẳng hạn như f / 1.8, f / 2.0 và f / 2.4, nhưng cuối cùng mỗi camera này đều có một khẩu độ cố định.


Thay vì dựa vào khẩu độ thay đổi để thay đổi lượng ánh sáng và tạo hiệu ứng khẩu độ như độ sâu trường ảnh, điện thoại sẽ tạo lại các hiệu ứng như làm mờ hậu cảnh bằng phần mềm.

Ví dụ: chế độ chân dung của điện thoại thông minh làm mờ hậu cảnh bằng hiệu ứng phần mềm để lấy nét nông, bắt chước hiệu ứng của ống kính có khẩu độ lớn. Đây không phải là độ sâu trường ảnh thực sự, mặc dù hiệu ứng có thể rất giống.

Cách sử dụng f-stop trong nhiếp ảnh của bạn

Việc sử dụng độ mở f khác nhau (điều chỉnh kích thước khẩu độ) sẽ ảnh hưởng đến lượng ánh sáng đi vào máy ảnh và do đó độ sáng của ảnh. Nhiều ánh sáng hơn có nghĩa là rõ ràng hơn. Các thông số khác của bức ảnh bị ảnh hưởng bởi sự lựa chọn của bạn về f-stop, cụ thể là độ dày không gian sẽ được lấy nét – nói cách khác là độ sâu trường ảnh.

Dễ dàng nhất để hiểu tác động của khẩu độ đối với độ sâu trường ảnh bằng cách xem các bức ảnh so sánh. Trong ví dụ dưới đây, ảnh phía trên được chụp bằng khẩu độ tối đa f / 2.8 cho độ sâu trường ảnh nông – tiêu điểm nông – trong khi ảnh bên phải tối thiểu là f / 11 và cung cấp độ sâu trường ảnh lớn.

Nói một cách đơn giản, bạn có thể sử dụng khẩu độ lớn trong môi trường tối để tối đa hóa độ sáng hoặc để lấy nét nông tạo hiệu ứng hấp dẫn trong ảnh chân dung. Ngược lại, khẩu độ nhỏ là lý tưởng cho chụp ảnh phong cảnh để đảm bảo toàn bộ cảnh được lấy nét sắc nét.

Mặc dù vậy, những ví dụ này không phải là quy tắc – nhiếp ảnh là sự sáng tạo, và bạn có thể chụp một số bức ảnh tuyệt vời bằng cách sử dụng khẩu độ và f-stop theo những cách ít phổ biến hơn, chẳng hạn như phong cảnh lấy nét nông.

(ảnh: Pexels / Pixabay)

Những giải thích đơn giản này về tác động của khẩu độ được tách biệt khỏi tốc độ màn trập và ISO, hai trụ cột còn lại của độ phơi sáng (độ sáng) hình ảnh.

Bên cạnh độ phơi sáng và độ sâu trường ảnh, khẩu độ có thể tạo ra các hiệu ứng khác. Ví dụ: một khẩu độ nhỏ có thể tạo ra hiệu ứng ‘mặt trời’, trong khi hiệu suất quang học cao nhất của ống kính có khẩu độ điều chỉnh được thường nằm ở phạm vi giữa khẩu độ của nó.

Nguồn: biên tập thietbiketnoi.com